X
تبلیغات
ღ مدرسه شاهد نمونه تیزهوشان ღ - اکولوژی

ღ مدرسه شاهد نمونه تیزهوشان ღ

زیست شناسان سوم دبیرستان

اکولوژی

فصل 7 – بوم شناسی

تحقيق درباره روابط بين موجودات زنده با يکديگر و با محيط زندگی آنها، موضوع علم بوم شناسی (اکولوژی) است.

 

اکوسيستم

به مجموعه موجودات زنده و غيرزنده يک محيط که با هم ارتباط اند اکوسيستم می گويند. انرژی آفتاب نخست به گياهان می رسد .به رابطه غذايی که به اين شکل بين موجودات زنده مختلف نشان داده می شود،زنجيره غذايی می گويند. چند زنجيره غذايی که با يکديگر ارتباط داشته باشند، يک شبکه غذایی را به وجود می آورند.  

 

 هرم انرژی

انرژی نورانی خورشيد توسط گياهان به مواد آلی تبديل می شود. جانوران ، گياهان را مصرف می کنند و از اين طريق بخشی از مواد آلی را صرف فعاليتهای زيستی می کنند. کاهش تدريجی انرژی از توليد کننده ها به مصرف کننده های يک زنجيره غذايی به صورت هرمی نمايش داده می شود که هم انرژی نام دارد.  

 

هرم ماده و هرم تعداد

هرم انرژی هرم ماده نيز به شمار می رود زيرا موجودات زنده برای به دست آوردن انرژی ، ماده (غذا) مصرف می کنند. برای تأمين غذايی يک مصرف کننده که در قله هرم قراردارد وجود تعداد زيادی توليد کننده لازم است. هرمی را که در آن افراد مصرف کننده به تدريج بزرگتر، اما از تعداد آنها کاسته می شود، هرم تعداد می نامند.  

 

پوسيدگی

مواد آلی بدن جانداران ، پس از مرگ به مواد معدنی مرده تبديل می شود.به اين عمل پوسيدگی می گويند. سه عامل مهم در پوسيدگی نقش دارند: 
۱
 – آنزيم های موجود در سلولهای جاندار
2 – جانوران مردار خوار
3 – ميکروبها، به ويژه باکتری ها و قارچ ها (تجزيه کننده ها)
باکتری و قارچ ها که عامل اصلی پوسيدگی هستند روی ماده بی جان قرار می گيرند و آنزيم های گوارشی از خود ترشح می کنند. اين آنزيم ها مواد را تجزيه می کنند. پس ميکروب ها مواد تجزيه شده را جذب می کنند. بخش های نرم تر مانند پوست و ماهيچه سريعتر از بخش های سخت مثل استخوان ، پوسيده می شوند. پوسيدگی با توليد گرما همراه است. بعضی باکتری ها به علت تنفس بی هوازی بوی بدی توليد می کنند. برای انجام عمل پوسيدگی رطوبت کافی، گرمای کافی و اکسيژن لازم است و جسم مرده نبايد آغشته به مواد شيميايی که موجب مرگ تجزيه کنندگان می شود مانند الکل، قير و روغن باشد. برای انجام پوسيدگی بايستی بقايای مرده موجودات را در جايی قرار داده و تمام شرايط لازم برای پوسيدگی را فراهم کنيد. باغبانان چنين کاری را برای تهيه کود انجام می دهند.  

 

اهميت پوسيدگی

پوسيدگی از انباشته شدن بقايای موجودات زنده جلوگيری می کند و موجب کامل شدن چرخه عناصر شيميايی مانند کربن، نيتروژن و غيره می شود. مواد پوسيده شده را می توان به عنوان کود مورد مصرف قراردارد. از عمل پوسيدگی می توان در از بين بردن زباله ها و تصفيه فاضلاب ها و توليد کود استفاده کرد.  

نگهداری غذا

برای نگهداری غذا بايد يا ميکروب ها را از بين برد و يا شرايط رشد ميکروب ها را از بين برد. به اين ترتيب از فساد و تجزيه مواد غذايی جلوگيری می شود. از روش نگهداری غذا می توان به حرارت دادن، انجماد، خشک کردن ، افزودن مواد شيميايی، ترشی انداختن، دودی کردن، شور کردن و پرتودهی اشاره کرد.
به عنوان مثال شير را می توان با حرارت دادن تا 150 درجه سانتيگراد تا چند ماه و با حرارت دادن تا ْ c70 تا چند روز در ظرف سربسته نگهداری کرد.  

 

چرخه مواد در طبيعت

به حرکت عناصر و مواد مختلف از محيط به بدن جاندار و خروج دوباره آن از بدن جاندار به محيط که هميشه در حال تکرار است، چرخه مواد می گويند. به عنوان نمونه می توان به چرخه کربن و چرخه نيتروژن اشاره کرد. عکس های ص 74 و ص 75  

 

انسان و زنجيره های غذايی

گياهان مقدار بسيار اندکی از انرژی نورانی را که بر سطح برگ های آن می تابد، جذب می کنند. مقداری از اين انرژی منعکس مي شود و مقدار اندکی از آن نيز از برگ عبور می کند و از سطح زيرين آن خارج می شود، آن مقدار انرژی نور که در گياهان به صورت مواد آلی ذخيره می شود، بازده تبديل انرژی، ناميده می شود. انسان غذاهای گياهی و جانوری می خورد. از نظر اقتصاد و محيط زيست خوردن غذاهای گياهی با صرفه تر است چون در اين صورت مقدار انرژی ای که در زنجيره ها هدر می رود، کاهش می يابد.
ما علاوه بر انرژی بسياری از موادی را که برای ادامه زندگی لازم داريم از زنجيره های غذايی به دست می آوريم مانند ويتامين D که توسط جانداران ريز فتوسنتز کننده در درياها ساخته می شود. جانوران کوچک درياها اين ويتامين را وارد بدنشان می کنند. ماهی با خوردن اين جانوران کوچک اين ويتامين را از آنها می گيرند. ويتامين D در جگر ماهی انباشته مي شود و انسان با خوردن ماهی آن را دريافت می کند. بعضی از سم ها مانند DDT و ترکيبات جيوه نيز مدت زيادی باقی می مانند و وارد بدن جانداران می شوند
.  

زيستگاه

محلی که هر موجود زنده به طورطبيعی در آن زندگی می کند، زيستگاه ناميده می شود. بسياری از جانداران زندانی محيط زيست خود هستند. اما بعضی ها در محيط های متنوع تری قادر به ادامه زندگی هستند.شرايط محيطی زيستگاهها هميشه يکنواخت نيست. تغييرات فصول، روز و شب باعث تغيير شرايط زيستگاه و در نتيجه فراوانی گونه های مختلف می شود.  

 

جوامع و اکوسيستم ها

جاندارانی را که در يک اکوسيستم زندگی می کنند می توان در سه گروه توليد کننده، مصرف کننده و تجزيه کننده جای داد. اين جانداران همه با هم تشکيل يک جامعه را می دهند. مشخص ترين گونه ای که در هر اکوسيستم يافت می شود، گونه ی شاخص آن اکوسيستم می نامند. هر گونه جاندار جايگاه خاصی در زنجيره غذايی دارد. اين جايگاه را در بوم شناسی کنام می گويند.  

 

جايگزينی و توالی

هنگامی که جانداری برای اولين بار در محيطی جديد استقرار می يابد می گويند آن جاندار در محل جديد جايگزين شده است.
به تغييرات آب و هوای يک محيط که موجب جايگزينی موجودات گياهی و جانوری جديد در آن محيط می شود توالی می گويند.
 

 

پراکندگی جانداران در محيط

به تعداد افرادی از يک گونه که در محيط زندگی می کنند، تراکم گونه يا پراکندگی می گويند. برای تخمين زدن پراکندگی يک گونه از اصطلاحات گونه غالب (گونه ای که بيشترين اثر را بر اکوسيستم دارد)، گونه فراوان (گونه ای که در همه جا حضور دارد) و گونه کمياب (گونه ای که به ندرت يافت می شود) استفاده می شود . به اين منظور می توان از روش نمونه برداری و چارچوب نيز استفاده کرد.  

 

جمعيت

به مجموعه افرادی که به يک گونه تعلق دارند و در مکان مشخصی زندگی می کنند جمعيت می گويند و به مجموعه افرادی که بسيار به هم شبيه اند و می توانند با هم زاد و ولد کنند گونه می گويند. عواملی نظير زاد و ولد و مهاجرت به داخل افزايش دهنده جمعيت و عواملی نظير مرگ و مير و مهاجرت به خارج کاهش دهنده جمعيت اند.  

 

جمعيت آدمی

امروزه به علت کنترل بيماری های واگير و همچنين افزايش غذا جمعيت روز به روز افزايش می يابد. رشد جمعيت آدمی در جهان به طور متوسط 2 درصد در سال تخمين زده شده است. اگر قرار باشد که جمعيت همينطور اضافه شود قطعاً در زمان کوتاهی کره ی زمين قادر به تأمين نيازهای حياتی ما نخواهد بود و به يک بحران خواهيم رسيد. از بين رفتن منابع طبيعی، آلودگی محيط زيست، فرسايش خاک، کمبود منابع آب شيرين و پايان يافتن نفت در آينده نزديک خواهد بود.

+ نوشته شده در  یکشنبه 1387/11/20ساعت 18:29  توسط DNA  |